ทางชันสู่ภูลังกาและดอยบุษราคัม ขาขึ้นอย่างมั่นใจ ขาลงอย่างใจเย็น
11 ตุลาคม 2569
ลงเขามาได้ครึ่งทาง กลิ่นเหม็นไหม้จางๆ ก็ลอยเข้ามาทางช่องแอร์ คล้ายพลาสติกถูกความร้อนนานเกินไป คนขับเหลือบมองเกียร์ แล้วเพิ่งรู้ตัวว่าปล่อยให้รถไหลลงมาด้วยเบรกอย่างเดียวตั้งแต่ยอดดอย
กลิ่นนั้นคือสัญญาณว่าผ้าเบรกร้อนจัด และเป็นสิ่งที่เลี่ยงได้ถ้ารู้วิธีขับทางชันมาก่อน
ในพะเยา ทางชันที่ผู้มาเยือนนิยมขับขึ้นไปเองมีสองเส้นหลัก เส้นหนึ่งขึ้นสู่ภูลังกา จุดชมทะเลหมอกในเขตอำเภอปง อีกเส้นขึ้นดอยบุษราคัมไปยังวัดอนาลโยทิพยาราม ไม่ไกลจากตัวเมือง ทั้งสองเส้นมีลักษณะต่างกัน ภูลังกามักถูกขับตอนฟ้ายังมืดเพื่อไปให้ทันแสงแรก ส่วนทางขึ้นวัดอนาลโยมักขับตอนกลางวัน แต่มีช่วงชันและโค้งแคบที่ต้องใช้สมาธิไม่น้อยกว่ากัน
หกขั้นตอน ตั้งแต่ก่อนสตาร์ตรถจนถึงตีนดอย
-
เช็กรถตั้งแต่คืนก่อน ดูลมยางและดอกยาง ระดับน้ำมันเบรก และน้ำหล่อเย็นในหม้อพักน้ำ ถ้าเป็นรถเช่า ให้ลองเหยียบเบรกหลายครั้งตอนรับรถว่าแป้นไม่จมลึกผิดปกติ ถ้าจะขึ้นภูลังกาตอนเช้ามืด เช็กไฟหน้าและไฟตัดหมอกด้วย เพราะเส้นทางสู่จุดชมทะเลหมอกของภูลังกามักเจอหมอกหนาตั้งแต่ก่อนถึงยอด
-
เลือกเวลาให้ตัวเองไม่ต้องรีบ สำหรับภูลังกา การเผื่อเวลาไว้มากจะทำให้ไม่ต้องเร่งในโค้งตอนมืด สำหรับดอยบุษราคัม การขึ้นช่วงที่แดดยังไม่จัดช่วยให้เครื่องยนต์ไม่ร้อนเกินไปและมองทางได้ชัด
-
ขาขึ้น ใช้เกียร์ต่ำตั้งแต่เริ่มชัน อย่ารอให้รถเริ่มอืดแล้วค่อยลดเกียร์ เพราะรถอาจไหลถอยในจังหวะเปลี่ยน รถเกียร์อัตโนมัติให้เลือกโหมดเกียร์ต่ำหรือ L ตามที่คู่มือรถระบุ แล้วรักษาความเร็วให้สม่ำเสมอ
-
ในโค้งแคบ ชิดเลนตัวเองและเปิดไฟ ทั้งสองเส้นมีช่วงที่รถจักรยานยนต์ของคนในพื้นที่หรือรถกระบะสวนลงมา บีบแตรสั้นๆ ก่อนเข้าโค้งที่มองไม่เห็นทางข้างหน้า และไม่แซงในโค้งเด็ดขาด
-
ขาลง ใช้เกียร์เดียวกับที่ใช้ขาขึ้น หลักจำง่ายคือ ขึ้นด้วยเกียร์ไหน ลงด้วยเกียร์นั้น ปล่อยให้แรงฉุดของเครื่องคุมรถไว้ก่อน ส่วนเท้าขวาเหยียบเบรกเพียงสั้นๆ เป็นช่วงๆ เมื่อจำเป็น ถ้ารู้สึกว่าเบรกเริ่มนุ่มหรือได้กลิ่นไหม้ นั่นคือเวลาจอด
-
จอดพักให้เบรกเย็นในจุดที่ปลอดภัย เลือกลานกว้างหรือไหล่ทางที่รถคันอื่นมองเห็นจากระยะไกล ดึงเบรกมือ ใส่เกียร์ค้างไว้ แล้วรอสักพักก่อนขับต่อ ใช้ช่วงนี้แวะชมวิว ถ่ายรูป หรือพักสายตาไปด้วย ถ้ามาไหว้พระที่วัดอนาลโยซึ่งมีจุดชมวิวกลางขุนเขา ลานจอดของวัดก็ช่วยให้รถได้พักไปในตัว
สำหรับคนที่เพิ่งขับรถไม่นาน การฝึกบนทางดอยจริงครั้งแรกอาจเครียดเกินไป ทางที่ปลอดภัยกว่าคือเรียนพื้นฐานจากหลักสูตรฝึกการขับขี่อย่างปลอดภัยที่สอนการใช้เกียร์และเบรกอย่างถูกวิธีก่อน แล้วค่อยมาลองบนเส้นทางจริง
สิ่งที่คนขับทางดอยครั้งแรกมักพลาด
ปล่อยเกียร์ว่างตอนลงเขา บางคนคิดว่าจะประหยัดน้ำมัน แต่การทำแบบนี้ทำให้รถไหลเร็วขึ้นเรื่อยๆ และต้องพึ่งเบรกทั้งหมด
ขับตามรถคันหน้าใกล้เกินไป ทางชันทำให้ระยะเบรกยาวขึ้น ถ้าคันหน้าหยุดกะทันหันในโค้ง อาจหยุดไม่ทัน
ไม่เผื่อหมอกและถนนเปียก ภูลังกาตอนเช้าอาจมีหมอกหนาจนมองทางได้ไม่ไกล ส่วนหลังฝนตก ถนนลื่นกว่าปกติโดยเฉพาะช่วงที่มีใบไม้หรือดินโคลน ลดความเร็วลงมากกว่าที่คิดว่าพอ
มองวิวขณะขับ ทั้งสองเส้นสวยจนอยากหันไปมอง ให้คนนั่งข้างดูวิวแทน หรือจอดในจุดที่จอดได้แล้วค่อยชม
ไม่ได้เตรียมแผนเผื่อรถมีปัญหา ทางขึ้นภูลังกาอยู่ไกลจากร้านซ่อมในตัวอำเภอ ลองอ่านแผนรับมือเมื่อรถเสียกลางทางในอำเภอรอบนอกไว้ก่อน
เชื่อว่ารถใหม่ไม่ต้องระวัง รถทุกคันต้องการการขับที่ถูกวิธีบนทางชัน ระบบช่วยเบรกหรือช่วยขึ้นเนินช่วยได้ แต่แทนการใช้เกียร์ต่ำไม่ได้
ถ้าคนขับรู้สึกล้า ง่วงจากการตื่นเช้ามืด เกร็งมือจนเมื่อย หรือเริ่มได้กลิ่นเบรกไหม้ทั้งที่ใช้เกียร์ต่ำแล้ว ให้จอดพักทันที และหากในกลุ่มมีคนที่ชำนาญทางเขามากกว่า การสลับให้เขาขับช่วงลงเขาคือการตัดสินใจที่ดีที่สุดของวันนั้น