หน้าฝนในพะเยา ผืนน้ำเต็มกว๊านกับเรื่องที่ต้องยืดหยุ่นบนทางดอย

อากาศหนักขึ้นทีละน้อย กลิ่นดินชื้นลอยมาตามลมทั้งที่ฝนยังไม่ตก ท้องฟ้าด้านภูเขาเริ่มเป็นสีเทาเข้ม ใบไม้ริมกว๊านพลิกด้านหลังขึ้นมาเป็นสีอ่อน อีกไม่นานฝนบ่ายก็จะลงเม็ด แล้วหยุดไปเมื่อแดดเย็นกลับมา นี่คือจังหวะของวันหนึ่งที่พบได้บ่อยในพะเยาช่วงหน้าฝน

ฤดูฝนอาจไม่ใช่ช่วงที่คนวางแผนมาเที่ยวภาคเหนือมากที่สุด แต่สำหรับพะเยา นี่คือช่วงที่กว๊านมีน้ำเต็ม ทุ่งนารอบเมืองเขียวสด และภูเขาดูชุ่มชื้นกว่าหน้าอื่น ข้อแลกเปลี่ยนคือต้องยืดหยุ่นกับแผนมากขึ้น โดยเฉพาะเส้นทางที่ขึ้นดอยหรือเข้าป่า

ทำแบบนี้ แล้วฝนจะเป็นเพื่อนร่วมทริป

วางกิจกรรมกลางแจ้งไว้ช่วงเช้า หลายวันในหน้าฝน ฝนมักตกช่วงบ่ายถึงเย็น ช่วงเช้าจึงเหมาะกับการเดินริมน้ำ ไหว้พระ หรือเที่ยวตลาด ส่วนบ่ายเผื่อไว้เป็นเวลานั่งร้านกาแฟหรือพักที่ที่พัก

ไปดูกว๊านตอนน้ำเต็ม ผืนน้ำที่ขยายกว้างกว่าหน้าแล้งทำให้กว๊านดูยิ่งใหญ่ขึ้น ท้องฟ้าหลังฝนมักใสและมีเมฆก้อนสวย ใครอยากนั่งเรือไปสักการะวัดติโลกอารามที่อยู่กลางน้ำ ให้ดูลมฟ้าอากาศวันนั้นก่อน สวมเสื้อชูชีพตลอดเวลาที่อยู่บนเรือ และถามผู้ให้บริการว่าวันนั้นออกเรือได้หรือไม่ ถ้ามีลมแรงหรือเมฆฝนตั้งเค้า ให้เลื่อนไปวันอื่น

แต่งตัวให้พร้อมเปียก เสื้อกันฝนแบบพกพา รองเท้าแตะรัดส้นที่ไม่ลื่น และถุงกันน้ำสำหรับโทรศัพท์ ช่วยให้ไม่ต้องหยุดเที่ยวทุกครั้งที่ฝนลง เสื้อผ้าเนื้อบางที่แห้งเร็วดีกว่าผ้ายีนส์

เตรียมเรื่องยุง ความชื้นทำให้ยุงชุกขึ้น โดยเฉพาะริมน้ำและในป่า พกยากันยุงติดตัว และเลือกที่พักที่มีมุ้งลวด

เผื่อเวลาเดินทาง ฝนทำให้ถนนลื่นและทัศนวิสัยแย่ลง ขับช้าลง เปิดไฟหน้า และไม่วางแผนที่ต้องรีบจากอำเภอหนึ่งไปอีกอำเภอหนึ่งในวันเดียว

สำหรับคนที่เที่ยวหลายภาคในปีเดียว ควรรู้ว่าฤดูฝนของแต่ละภาคมาไม่ตรงกัน ภาคเหนือกับภาคใต้ฝั่งอ่าวไทยมีช่วงฝนชุกต่างกัน ถ้าตั้งใจไปต่อทางใต้ ลองดูฤดูฝนของนราธิวาสที่มาคนละจังหวะกับภาคเหนือ ประกอบการวางแผน จะได้ไม่เจอฝนหนักทั้งสองทริป

อย่าทำแบบนี้ ถึงฟ้าจะดูเปิดแล้ว

อย่าลงเล่นน้ำตกตอนน้ำแรง หน้าฝนน้ำตกสวยที่สุดเพราะน้ำมาก แต่ก็อันตรายที่สุดเช่นกัน น้ำป่าอาจไหลหลากลงมาอย่างรวดเร็วแม้ฝนจะตกบนภูเขาไกลออกไป ไม่ใช่ตรงที่เรายืนอยู่ ทั้งที่น้ำตกน้ำอุ่นของภูซาง และน้ำตกจำปาทองในผืนป่าดอยหลวง ควรชมจากจุดที่ปลอดภัย และทำตามคำเตือนของเจ้าหน้าที่อุทยานอย่างเคร่งครัด ถ้าน้ำเริ่มขุ่นหรือมีเสียงดังผิดปกติ ให้ขึ้นจากริมน้ำทันที

อย่าขับขึ้นดอยตอนฝนกำลังตกหนัก ทางภูเขาที่ลาดชันและคดเคี้ยวจะลื่นมากเมื่อเปียก บางช่วงอาจมีดินหรือหินไหลลงมาบนถนน ถ้าจำเป็นต้องขึ้น ให้รอจนฝนหยุดและตรวจสอบสภาพทางก่อน

อย่ายึดแผนแน่นเกินไป ทริปหน้าฝนที่ดีคือทริปที่มีแผนสำรอง เช่น ถ้าขึ้นดอยไม่ได้ก็เปลี่ยนไปเที่ยววัดในเมือง หรือนั่งดูฝนจากร้านริมกว๊าน การฝืนทำตามแผนเดิมมักเสี่ยงกว่าที่คุ้ม

อย่าเดินป่านอกเส้นทาง หน้าฝนมีทากชุกและดินลื่น เส้นทางเดินบางเส้นอาจปิดชั่วคราว ให้สอบถามที่ทำการอุทยานก่อนเข้าทุกครั้ง

เหมาะกับใคร และไม่เหมาะกับใคร

ทริปหน้าฝนในพะเยาเหมาะกับคนที่ชอบความเงียบ ชอบเห็นทุ่งนาเขียวและท้องฟ้าหลังฝน ชอบนั่งร้านกาแฟนานๆ และไม่ซีเรียสถ้าแผนจะเปลี่ยนไปบ้าง ช่างภาพที่ชอบเมฆก้อนใหญ่และแสงหลังฝนก็จะได้ภาพที่หน้าอื่นให้ไม่ได้

แต่อาจไม่เหมาะกับคนที่มีเวลาน้อยและตั้งใจไปหลายจุดบนดอย คนที่อยากเล่นน้ำตกเป็นหลัก หรือครอบครัวที่มีเด็กเล็กและต้องเดินทางไกลบนทางภูเขา คนกลุ่มนี้อาจสบายกว่าถ้ามาช่วงที่ฝนซาแล้ว

ก่อนขึ้นดอยหรือเข้าเขตอุทยานทุกครั้งในหน้าฝน ให้ติดตามประกาศเตือนภัยและรายงานสภาพเส้นทางจากหน่วยงานในพื้นที่ล่าสุด ข้อมูลเพียงไม่กี่บรรทัดอาจช่วยให้ตัดสินใจได้ทันก่อนเจอสถานการณ์ที่แก้ยาก