นอกจากน้ำตกภูซาง พะเยายังมีน้ำตกจำปาทองในป่าดอยหลวง

ยังไม่ทันเห็นสายน้ำ หูก็จับเสียงได้ก่อน เสียงซ่าต่อเนื่องลอดผ่านแนวต้นไม้มาเบาๆ แล้วค่อยชัดขึ้นทีละก้าว อากาศรอบตัวเริ่มชื้นและเย็นลง ใบไม้ข้างทางมีหยดน้ำเกาะ นี่คือสัญญาณว่าน้ำตกอยู่ไม่ไกลแล้ว

ถ้าพูดถึงน้ำตกในพะเยา ชื่อแรกที่คนนึกถึงมักเป็นน้ำตกน้ำอุ่นของอุทยานแห่งชาติภูซาง แต่ในป่าดอยหลวงฝั่งพะเยายังมีน้ำตกจำปาทอง ซึ่งให้บรรยากาศป่าเขียวครึ้มและสายน้ำเย็นต่างออกไป เหมาะกับคนที่อยากเดินในป่าสักช่วงก่อนถึงปลายทาง

ก่อนไป

น้ำตกจำปาทองอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติดอยหลวง การเตรียมตัวจึงเริ่มจากการเช็กข้อมูลกับอุทยานก่อนเสมอ

  • ตรวจสอบประกาศของอุทยานว่าเปิดให้เข้าชมตามปกติไหม ช่วงฝนตกหนักหรือมีความเสี่ยงน้ำป่าอาจปิดชั่วคราว
  • สอบถามเรื่องค่าธรรมเนียม เวลาเข้าออก และกฎของพื้นที่จากแหล่งทางการของอุทยาน
  • สวมรองเท้าที่พื้นยึดเกาะดี รัดส้นได้ ไม่ใช่รองเท้าแตะพื้นเรียบ
  • พกน้ำดื่ม ของว่างเล็กน้อย ถุงสำหรับเก็บขยะกลับ และเสื้อผ้าสำรองถ้าคิดว่าจะเปียก
  • ทาโลชั่นกันแมลง เพราะป่าชื้นมักมียุงและทาก

ใครยังไม่ค่อยเดินป่า อาจลองฝึกเดินป่าครั้งแรกในเขตอุทยานแห่งชาติแม่ปืม ก่อน แล้วค่อยมาที่นี่ จะรู้จังหวะร่างกายตัวเองมากขึ้น

ระหว่างทางเดิน

ทางเดินไปน้ำตกผ่านป่าที่ร่มรื่น ช่วงแดดแรงก็ยังเดินได้สบายกว่าที่โล่ง ถ้ากำลังมองหาที่หลบร้อน นี่คือหนึ่งในมุมร่มเงาที่พะเยามีให้ในหน้าร้อน แต่ทางในป่ามีทั้งหิน รากไม้ และดินที่ลื่นได้

  • เดินตามทางที่อุทยานกำหนด ไม่ตัดลัดเข้าป่า
  • ช่วงหน้าฝน หินและดินจะลื่นมาก ก้าวช้าๆ วางเท้าให้มั่นก่อนลงน้ำหนัก
  • ไม่เด็ดดอกไม้ ไม่ตัดกิ่งไม้ และไม่จับสัตว์เล็กที่เจอระหว่างทาง
  • ถ้าไปเป็นกลุ่ม อย่าทิ้งระยะห่างกันมากเกินไป ให้คนที่เดินช้าที่สุดกำหนดจังหวะ
  • ฟังเสียงรอบตัว ถ้าเสียงน้ำดังผิดปกติหรือน้ำเริ่มขุ่น ให้ถอยออกจากลำธารทันที

ที่แอ่งน้ำ

เมื่อถึงน้ำตก หลายคนอยากลงแช่ทันที แต่ควรมองให้รอบก่อน

  • เลือกนั่งพักบนหินที่แห้งและมั่นคง ไม่ยืนบนหินที่มีตะไคร่
  • ไม่ลงแอ่งลึกหรือบริเวณที่น้ำไหลแรง แม้จะว่ายน้ำเป็นก็ตาม ใต้น้ำอาจมีหินและกระแสที่มองไม่เห็น
  • ไม่ปีนขึ้นชั้นบนของน้ำตกเพื่อถ่ายรูป
  • ไม่ใช้สบู่ แชมพู หรือครีมในลำธาร
  • เก็บขยะทุกชิ้นกลับลงมาด้วย รวมถึงเศษอาหารเล็กๆ

ถ้าพาเด็กหรือผู้สูงอายุมาด้วย ให้เลือกจุดนั่งที่ใกล้ทางเดินและมีพื้นเรียบ แทนการพาข้ามหินไปยังจุดที่สวยกว่าแต่เสี่ยงกว่า และควรมีคนหนึ่งคอยมองต้นน้ำไว้ตลอด ถ้าฝนเริ่มตกบนเขาแม้เพียงเล็กน้อย ให้เก็บของกลับทันที เพราะน้ำในลำธารเพิ่มขึ้นได้เร็วกว่าที่คาด

สำหรับคนที่ติดใจการเดินเลาะน้ำตกในป่าแบบนี้ ถ้ามีโอกาสเที่ยวภาคอีสาน การเดินเลาะสายน้ำตกหลายแห่งบนหลังภูกระดึง ก็เป็นทริปที่ต่อยอดได้ดี แม้ลักษณะป่าและการเตรียมตัวจะต่างจากที่นี่ไม่น้อย

ช่วงที่น้ำตกจำปาทองดูสวยมักเป็นปลายฝนต่อต้นหนาว น้ำยังมีมากแต่ทางเดินเริ่มแห้งขึ้น ส่วนช่วงฝนชุกที่น้ำสวยที่สุดก็เป็นช่วงที่เสี่ยงที่สุดด้วย ไม่ว่าจะไปฤดูไหน ประกาศของอุทยานแห่งชาติดอยหลวงคือสิ่งที่ควรเปิดดูก่อนออกจากบ้านทุกครั้ง