สมุดบันทึกทริปพะเยาหนึ่งเล่ม จดอะไรถึงจะอยากเปิดอ่านอีก

สมุดเล่มเล็กปกอ่อนวางอยู่บนตัก มุมกระดาษด้านล่างมีรอยเป็นวงจางๆ จากน้ำค้างที่ยังเกาะม้านั่งริมกว๊านตอนเช้า หมึกตรงนั้นซึมไปนิดหนึ่ง อ่านไม่ค่อยออก แต่พอเปิดเจอทีไรก็จำได้ทันทีว่าเช้าวันนั้นอากาศเย็นแค่ไหน

บันทึกการเดินทางที่ดีไม่ได้วัดกันที่ความยาว แต่วัดกันที่ว่าหลายเดือนต่อมาเราอยากเปิดมันอีกหรือเปล่า

จดอะไร

ข้อมูลที่ค้นในอินเทอร์เน็ตได้ไม่จำเป็นต้องจด สิ่งที่ควรเก็บคือสิ่งที่มีแค่เราเท่านั้นที่เห็น

  • ชื่อวัดกับสิ่งที่สะดุดตา เช่น ลวดลายไม้ในวิหารที่วัดนันตารามในเชียงคำ หรือมุมที่แสงลอดเข้ามาพอดี จดสั้นๆ ว่าเห็นอะไร รู้สึกอย่างไร
  • คำเมืองที่ได้ยิน คำที่แม่ค้าพูดแล้วเราไม่เข้าใจ จดไว้แล้วถามความหมาย จะกลายเป็นเรื่องเล่าที่สนุกที่สุดในเล่ม
  • รสอาหาร ไม่ต้องเขียนเหมือนนักวิจารณ์ แค่บอกว่าเปรี้ยวแบบไหน เผ็ดตอนไหน กินกับอะไร
  • บทสนทนาสั้นๆ ประโยคเดียวที่ใครบางคนพูดแล้วติดใจ จดเฉพาะคำพูด ไม่ต้องใส่ชื่อจริงหรือข้อมูลส่วนตัวของเขา

จดตอนไหน

การจดให้สม่ำเสมอสำคัญกว่าการจดให้เยอะ ช่วงเวลาที่เหมาะคือช่วงที่ร่างกายได้พักอยู่แล้ว เช่น นั่งรอข้าวในร้าน นั่งรถระหว่างอำเภอ หรือตอนนั่งชมวิวบนดอยบุษราคัมที่วัดอนาลโยทิพยาราม หลังเดินขึ้นบันไดมาจนเหนื่อย

ถ้าวันไหนไม่มีอารมณ์เขียน ให้จดแค่สามบรรทัดก่อนนอน เห็นอะไร กินอะไร อยากจำอะไร หลักนี้คล้ายกับที่นักดนตรีเขียนบันทึกหลังฝึกแต่ละครั้ง คือจดน้อยแต่จดทุกวัน พอย้อนกลับมาอ่านจะเห็นเส้นทางที่ต่อกันชัดเจนกว่าจดยาวแค่วันเดียว

สิ่งเดียวที่ไม่ควรทำคือหยิบสมุดขึ้นมาเขียนระหว่างพิธีในวัด หรือตอนที่ผู้คนกำลังสวดมนต์ เก็บความรู้สึกไว้ในใจก่อน แล้วค่อยเขียนเมื่อออกมานั่งข้างนอก

แปะอะไรได้บ้าง

  • ตั๋วเรือ ตั๋วเข้าชม หรือใบเสร็จร้านอาหารที่ประทับใจ
  • ใบไม้แห้งที่ร่วงอยู่บนพื้น (ไม่เด็ดจากต้น)
  • ภาพสเก็ตช์ง่ายๆ เส้นขอบฟ้าของกว๊าน รูปทรงหลังคาวิหาร หรือหน้าตาจานอาหาร
  • แผนที่ที่วาดเองว่าวันนั้นเดินจากไหนไปไหน

ถาม-ตอบท้ายเล่ม

วาดรูปไม่เป็น สเก็ตช์ได้ไหม

ได้ เส้นเบี้ยวๆ ก็พอ ภาพสเก็ตช์ไม่ได้มีไว้อวดใคร แต่มีไว้บังคับให้เรามองสิ่งตรงหน้านานขึ้น ซึ่งทำให้จำได้แม่นกว่าการถ่ายรูปแล้วเลื่อนผ่าน

ไปเที่ยวคนเดียว จะจดอะไรดี

การเดินทางคนเดียวเหมาะกับการจดที่สุด เพราะมีเวลาเงียบเยอะ ช่วงที่นั่งริมกว๊านเฉยๆ คนเดียวโดยไม่ต้องรีบไปไหน คือช่วงที่ความคิดไหลออกมาง่ายที่สุด

ถ่ายรูปไว้แล้ว ยังต้องจดอีกหรือ

รูปบอกว่าเราเห็นอะไร แต่ไม่บอกว่าตอนนั้นได้กลิ่นอะไร คิดอะไร หรือหัวเราะเรื่องอะไร สองอย่างนี้เสริมกัน ไม่ได้แทนกัน

สำหรับผม สมุดที่เปิดอ่านบ่อยที่สุดไม่ใช่เล่มที่ลายมือสวยที่สุด แต่เป็นเล่มที่มีรอยน้ำ คราบกาแฟ และตัวหนังสือเอียงจากการเขียนบนรถ ความไม่เรียบร้อยพวกนั้นคือหลักฐานว่าเราได้อยู่ตรงนั้นจริงๆ