เลือกอำเภอในพะเยาให้ตรงใจ สายวัด สายภูเขา หรือสายชุมชน
3 พฤศจิกายน 2569
ภูมิประเทศของพะเยาแบ่งเป็นสองลักษณะใหญ่ๆ ด้านหนึ่งคือที่ราบลุ่มรอบกว๊านพะเยาและลำน้ำที่ไหลผ่านทุ่งนา อีกด้านคือแนวเทือกเขาที่ทอดยาวไปทางตะวันออกจนจรดเขตจังหวัดน่าน ความต่างนี้ทำให้แต่ละอำเภอให้บรรยากาศไม่เหมือนกันเลย บางอำเภอเหมาะกับการเดินวัดช้าๆ บางอำเภอต้องตื่นตีห้าขึ้นดอย และบางอำเภอสนุกที่สุดตอนได้เดินในหมู่บ้าน
การรู้ว่าตัวเองชอบแบบไหนจึงช่วยให้เลือกโซนได้ตรงกว่าการพยายามไปให้ครบทุกอำเภอในทริปเดียว ด้านล่างแบ่งเป็นสี่โซนแบบกว้างๆ ตามลักษณะพื้นที่
รอบกว๊านและแม่ใจ ที่ราบสำหรับสายวัดและสายเดินเล่น
อำเภอเมืองพะเยาคือจุดตั้งต้นของคนส่วนใหญ่ ที่นี่มีกว๊านพะเยาเป็นศูนย์กลาง รอบๆ มีวัดเก่า อนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมือง ตลาด และทางเลียบน้ำให้เดินหรือปั่นจักรยาน คนที่ชอบวัด ประวัติศาสตร์ และอาหารพื้นเมือง อยู่ในโซนนี้ได้หลายวันโดยไม่ต้องขับรถไกล
ขึ้นไปทางแม่ใจ ภาพจะเปลี่ยนเป็นทุ่งนาและพื้นที่ชุ่มน้ำ หนองเล็งทรายเป็นแหล่งน้ำที่คนพื้นที่ผูกพันมานาน บรรยากาศเงียบกว่ากว๊านในเมือง เหมาะกับคนที่อยากเห็นวิถีริมน้ำแบบชนบทมากขึ้น
เหมาะกับ คนมาครั้งแรก คนไม่มีรถส่วนตัว ครอบครัวที่มีผู้สูงอายุ
ฝั่งตะวันออก จุน เชียงคำ ภูซาง สายชุมชนและเมืองเก่า
โซนนี้เป็นที่ของคนชอบเรื่องผู้คนและร่องรอยอดีต ที่จุนมีเวียงลอ เมืองโบราณที่ตั้งอยู่ใกล้ลุ่มแม่น้ำอิง เหลือร่องรอยให้เดินดูและจินตนาการถึงชุมชนในอดีต ควรอ่านป้ายข้อมูลในพื้นที่ประกอบเพื่อเข้าใจภาพรวม
เชียงคำเป็นอำเภอที่ชุมชนไทลื้อยังรักษาวัฒนธรรมไว้เด่นชัด ใครอยากเริ่มจากวัด มีเรื่องวิหารไม้สักทรงไทลื้อของวัดนันตาราม เป็นจุดเริ่มที่ดี แต่เสน่ห์จริงของเชียงคำมักอยู่ในจังหวะเช้าตรู่ของตลาดและหมู่บ้าน ถ้ามีเวลาพอนอนเชียงคำสักคืนเพื่อตื่นมาเห็นเมืองตอนยังไม่ตื่นเต็มที่ จะคุ้มกว่าการแวะแบบไปกลับ
ภูซางอยู่ติดแนวชายแดน มีอุทยานแห่งชาติภูซางที่ขึ้นชื่อเรื่องน้ำตกน้ำอุ่น และมีบรรยากาศของอำเภอชายแดนที่ผู้คนไปมาค้าขายกัน ใครสนใจเรื่องจุดผ่านแดนต้องตรวจสอบระเบียบล่าสุดจากด่านเอง
เหมาะกับ สายชุมชน สายประวัติศาสตร์ คนที่ชอบเมืองเล็กจังหวะช้า
ฝั่งภูเขา ปง เชียงม่วน สายดอยและป่า
ยิ่งไปทางตะวันออกไกลขึ้น ถนนจะเริ่มคดเคี้ยวขึ้นเขา ที่ปงมีภูลังกา ซึ่งคนรักวิวยามเช้าตั้งใจไปรอดูทะเลหมอกบนยอดภูตอนฟ้าเพิ่งสาง ในฤดูที่อากาศเหมาะ
เชียงม่วนมีดอยภูนาง พื้นที่ป่าที่เป็นที่รู้จักในฐานะถิ่นอาศัยของนกยูงไทย การไปดูสัตว์ป่าต้องอดทนและเคารพกฎของพื้นที่ ไม่ส่งเสียงดัง ไม่เข้าใกล้ และทำตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่
โซนนี้ต้องเตรียมตัวมากกว่าโซนอื่น ทั้งรถที่พร้อมสำหรับทางเขา เสื้อกันหนาวในฤดูหนาว และแผนสำรองเมื่ออากาศไม่เป็นใจ ฤดูฝนทางเขาอาจลื่นหรือมีดินสไลด์ ควรเช็กประกาศจากหน่วยงานในพื้นที่ก่อนออกเดินทาง
เหมาะกับ สายดอย สายถ่ายรูป คนที่ขับรถทางเขาได้คล่อง
ฝั่งใต้ ดอกคำใต้ ภูกามยาว สายชนบทเงียบๆ
อำเภอทางใต้ของจังหวัดเป็นพื้นที่เกษตรกรรมและหมู่บ้านเสียส่วนใหญ่ ไม่ได้มีจุดท่องเที่ยวดังให้เช็กอิน แต่เหมาะกับคนที่อยากเห็นทุ่งนา สวน และวัดประจำหมู่บ้านที่ชาวบ้านใช้กันจริง
ข้อมูลที่เที่ยวของโซนนี้หาจากอินเทอร์เน็ตได้น้อยกว่าโซนอื่น วิธีที่ดีคือถามที่พักหรือคนในพื้นที่ว่าช่วงนั้นมีงานบุญ ตลาดนัด หรือจุดที่น่าแวะอะไรบ้าง แล้วเผื่อใจไว้ว่าทริปแบบนี้สนุกที่ระหว่างทางมากกว่าปลายทาง
เหมาะกับ คนชอบขับรถชมชนบท คนที่เคยมาพะเยาแล้วและอยากเห็นมุมใหม่
วิธีต่อเส้นทางแบบกว้างๆ
- ใช้ตัวเมืองเป็นฐาน ถ้ามีเวลาน้อย พักใกล้กว๊านแล้วออกไปโซนใกล้แบบไปเช้าเย็นกลับ
- ย้ายที่พักตามโซน ถ้าจะไปฝั่งภูเขาหรือเชียงคำ การนอนในอำเภอนั้นสักคืนช่วยลดการขับรถไปกลับ โดยเฉพาะทริปดูทะเลหมอกที่ต้องออกแต่มืด
- ไม่อัดหลายโซนในวันเดียว ทางเขากินเวลากว่าที่แผนที่บอก และความเหนื่อยสะสมทำให้ขับรถไม่ปลอดภัย
- เช็กเส้นทางล่าสุดก่อนออก ทั้งสภาพถนน ประกาศอุทยาน และฝุ่นควันในบางฤดู
หลายจังหวัดมีเสน่ห์ซ่อนอยู่นอกตัวเมืองเหมือนกัน อย่างฝั่งอีสานริมโขงก็มีคนไล่เล่าเรื่องอำเภอรอบนอกของมุกดาหารเป็นรายอำเภอ ไว้ให้เห็นภาพ ใครเที่ยวหลายภาคจะพบว่าการแบ่งโซนแบบนี้ใช้ได้กับแทบทุกจังหวัด
ก่อนเปิดแผนที่วางเส้นทาง ลองนึกถึงทริปที่ประทับใจที่สุดที่ผ่านมา มันคือวันที่ได้นั่งในวิหารเงียบๆ วันที่ยืนรอหมอกบนยอดภู หรือวันที่ได้คุยกับแม่ค้าในตลาดเช้า คำตอบนั้นบอกแล้วว่าควรเริ่มจากโซนไหน เลือกโซนเดียวแล้วเที่ยวให้เต็มที่ก่อน โซนที่เหลือยังรออยู่สำหรับการมาครั้งต่อไป