ไหว้พระวัดเก่าในตัวเมืองพะเยา ศรีอุโมงค์คำ วัดลี และพระธาตุจอมทอง
1 พฤศจิกายน 2569
ระฆังใบเล็กหน้าวิหารดังขึ้นเป็นระยะ เสียงไม่ดัง แต่ก้องไปทั่วลานที่ยังมีน้ำค้างเกาะอยู่บนใบไม้ ควันธูปลอยบางๆ จากกระถางหน้าพระประธาน กลิ่นหอมจางๆ ผสมกับกลิ่นดอกไม้ที่ชาวบ้านเพิ่งนำมาวาง ตอนเช้าในวัดกลางเมืองพะเยาเป็นแบบนี้ เงียบพอให้ได้ยินเสียงไม้กวาดทางมะพร้าวที่ลานด้านหลัง
ตัวเมืองพะเยามีวัดเก่าหลายแห่งที่อยู่ไม่ไกลกัน นอกจากวัดหลวงริมกว๊านที่ประดิษฐานพระเจ้าตนหลวง ซึ่งคนมาพะเยาแทบทุกคนได้แวะแล้ว ยังมีวัดที่บรรยากาศสงบกว่าและเหมาะกับการเดินไหว้พระแบบไม่เร่งรีบ เส้นทางด้านล่างแบ่งเป็นช่วงของวัน ไม่ได้กำหนดเวลาเป๊ะ ปรับตามแรงและอากาศได้เลย
ก่อนออกเดิน เรื่องการแต่งกาย
การไหว้พระหลายวัดในวันเดียวแปลว่าต้องเดินกลางแจ้งไม่น้อย เสื้อควรมีแขนและไม่บาง กางเกงหรือกระโปรงควรยาวคลุมเข่า รองเท้าเลือกแบบถอดง่าย เพราะต้องถอดเข้าวิหารหลายรอบ
ปัญหาคือกางเกงขายาวตอนแดดแรงนั้นร้อนจริง ใครชอบใส่ยีนส์แต่กลัวอบ อาจหากางเกงยีนส์เนื้อผสมลินินที่ระบายอากาศได้ดีกว่ายีนส์หนา มาใส่เที่ยววัด จะสุภาพและเดินสบายขึ้น พกผ้าคลุมไหล่บางๆ ติดกระเป๋าไว้ก็ช่วยได้มาก
ช่วงเช้า วัดศรีอุโมงค์คำ
ช่วงเช้าเหมาะกับวัดในเขตเมืองเก่า เพราะอากาศยังเย็นและชาวบ้านมักมาทำบุญ บรรยากาศจะมีชีวิตมากกว่าตอนสาย
วัดศรีอุโมงค์คำเป็นวัดเก่าแก่ในตัวเมืองพะเยา มีวิหารและเจดีย์ที่สะท้อนงานศิลปะล้านนา ความน่าสนใจอยู่ที่บรรยากาศของวัดที่ยังผูกพันกับชุมชนรอบข้าง
- เข้าวิหารกราบพระประธาน แล้วนั่งพักสักครู่
- เดินรอบเจดีย์ช้าๆ สังเกตงานปูนปั้นและฐานเจดีย์
- ดูพระพุทธรูปเก่าที่ประดิษฐานในวิหารและรอบลาน บางองค์อาจเป็นงานหินทราย ซึ่งมีวิธีสังเกตเนื้อหินกับพระพักตร์แบบช่างพะเยา ให้ดูประกอบ
ถ้าเช้าวันนั้นตรงกับวันพระ จะเห็นชาวบ้านถือขันข้าวและดอกไม้เข้าวัด ใครอยากร่วมด้วย ลองดูลำดับการทำบุญวันพระแบบที่คนต่างถิ่นทำตามได้ ไว้ก่อน จะได้ไม่เก้ๆ กังๆ
ช่วงสาย วัดลี
พอแดดเริ่มแรง ให้ไปต่อที่วัดลี อีกวัดเก่าในตัวเมืองพะเยา บรรยากาศเรียบง่ายและเงียบ เหมาะกับการนั่งพักในร่มก่อนเที่ยง
- กราบพระในวิหารและอ่านป้ายข้อมูลของวัด ถ้ามี
- เดินชมเจดีย์และงานศิลปกรรมรอบวัด
- หาที่นั่งใต้ร่มไม้ ดื่มน้ำ พักเท้าก่อนช่วงบ่าย
วัดเก่าในเมืองแต่ละแห่งมักมีงานบูรณะต่อเนื่องตามกำลังศรัทธาของชาวบ้าน บางครั้งจะเห็นนั่งร้าน กองไม้ หรือส่วนที่กำลังซ่อม ไม่ต้องรู้สึกว่ามาผิดเวลา นี่คือภาพของวัดที่ยังมีชีวิตและมีคนดูแลอยู่ ถ้าอยากร่วมทำบุญบูรณะ ให้ถามผู้ดูแลวัดว่าทำได้ที่จุดใด
ระหว่างวัดลีกับจุดถัดไป จะเดินหรือใช้รถขึ้นอยู่กับที่พักและแรงที่เหลือ ช่วงกลางวันเป็นจังหวะที่ดีจะแวะกินมื้อเที่ยงและพักในที่ร่มสักพัก ไม่ต้องรีบไปต่อตอนแดดตรงหัว
ช่วงบ่ายแก่ วัดพระธาตุจอมทอง
ช่วงบ่ายแก่ไปจนถึงก่อนพลบคือเวลาที่เหมาะกับวัดพระธาตุจอมทอง วัดเก่าบนเนินเขาที่มองลงมาเห็นกว๊านพะเยากว้าง แสงช่วงนี้อ่อนลง เดินขึ้นเนินไม่ร้อนเท่าตอนกลางวัน
- กราบพระธาตุและเดินรอบด้วยความสงบ
- หยุดชมวิวกว๊านจากมุมสูง
- ถ้าจะลงช่วงเย็น ระวังทางลาดและแสงที่เริ่มน้อย
ทางขึ้นมีความชัน ผู้สูงอายุหรือคนที่ข้อเข่าไม่ดีควรเดินช้าๆ และพักเป็นระยะ ส่วนคนที่ขับรถควรตรวจสอบเส้นทางและที่จอดกับทางวัดหรือคนในพื้นที่
เรื่องเล็กๆ ระหว่างวัน
- ถอดรองเท้าก่อนขึ้นวิหาร และวางให้เป็นระเบียบ ไม่ขวางทางเดิน
- ไม่ชี้เท้าไปทางพระพุทธรูป เวลานั่งให้พับเพียบ
- ถ่ายรูปได้ในจุดที่ไม่มีป้ายห้าม แต่ไม่ถ่ายพระสงฆ์หรือคนที่กำลังกราบไหว้ในระยะใกล้
- พูดคุยเบาๆ และปิดเสียงโทรศัพท์
- ถ้าอยากรู้ประวัติวัด ให้อ่านจากป้ายของวัดหรือถามผู้ดูแลวัด ดีกว่าเชื่อเรื่องเล่าที่ไม่รู้ที่มา
สำหรับคนพะเยาหลายบ้าน การแวะวัดใกล้บ้านไม่ใช่กิจกรรมพิเศษของวันหยุด แต่เป็นส่วนหนึ่งของเช้าวันธรรมดา ไหว้พระเสร็จก็ทักทายคนรู้จักแล้วไปทำงานต่อ การเดินวัดในเมืองแบบช้าๆ จึงทำให้ได้เห็นจังหวะชีวิตแบบนั้นไปด้วยโดยไม่ต้องตั้งใจ